Anonim şirket Türkiye’de en çok tercih edilen şirket türlerinin başında gelmektedir. Anonim şirketin kuruluşu ile ilgili olarak temel yasal çerçeve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) madde 329 ve devamında düzenlenmiştir.
- Anonim Şirket Sermayesine İlişkin Gereklilikler
Anonim şirketler minimum 250.000 TL sermaye ile kurulabilirler. Kayıtlı sermaye sistemini kabul eden halka açık olmayan anonim şirketler bakımından ise başlangıç sermayesi en az 500.000 Türk Lirasıdır. Pay sahipleri tarafından nakden taahhüt edilen payların itibari değerinin en az dörtte birinin tescilden önce ödenmesi zorunludur ve geri kalan miktar ise şirketin tescilinden sonra 24 ay içinde ödenebilir.
Nakdi sermayenin yanı sıra ayni sermaye ile anonim şirket kurulması da mümkündür. Bu kapsamda pay sahipleri ortaklar üzerlerinde sınırlı ayni bir hak, haciz ve tedbir bulunmayan, nakden değerlendirilebilen ve devrolunabilen, fikri mülkiyet hakları ile sanal ortamlar da dahil, malvarlığı unsurlarını ayni sermaye olarak koyabilirler. Uygulamada ayni sermaye için en çok tercih edilen türlerden biri taşınmazlardır. Bununla birlikte ayni sermaye konulması durumunda tescil için Ticaret Sicil Müdürlüğü’ne sunulması gereken ilave belgeler bulunmaktadır. Mahkemenin bilirkişi atama kararının aslı veya onaylı suretinin ve konulan ayni sermaye ile kuruluş sırasında devralınacak işletmeler ve ayni varlıkların değerinin tespitine ilişkin mahkemece atanan bilirkişiler tarafından hazırlanmış değerlemeye ilişkin bilirkişi raporunun aslı veya onaylı suretinin de Ticaret Sicil Müdürlüğü’ne sunulması gerekmektedir.
B- Anonim Şirket Ortaklık Yapısı
Anonim şirketin pay sahipleri için öngörülmüş asgari bir sayı bulunmamaktadır. Tek bir pay sahibinin anonim şirket kurması mümkündür.
C- Anonim Şirket Yönetim Kurulu Yapısı
Yönetim kurulu, anonim şirketi yöneten ve dışarıya karşı temsil eden zorunlu organdır. İlk yönetim kurulu üyeleri esas sözleşmede belirlenirken sonraki yönetim kurulu üyeleri ise genel kurul tarafından seçilir. TTK m. 359 ve devamı hükümleri yönetim kurulunun kuruluşunu ve işleyişini düzenler.
- Asgari üye sayısı: Yönetim kurulu en az bir üyeden oluşabilir. Tek üyeli YK tercih edildiğinde bu kişinin tek pay sahibi olması aranmaz; esas sözleşme veya genel kurul kararıyla tek üye atanması yeterlidir.
- Pay sahipliği şartı bulunmuyor: Yönetim kurulu üyesi olmak için şirkette pay sahibi olmak zorunlu değildir; bu yönüyle A.Ş., bağımsız profesyonellerin yönetim kuruluna dahil edilmesine elverişlidir.
- Görev süresi: YK üyeleri en fazla üç yıl için seçilir; aynı kişinin yeniden seçilmesi mümkündür.
- Uyruk ve ikamet şartı bulunmuyor: Yönetim kurulu üyelerinin Türk vatandaşı olması ya da Türkiye’de ikamet etmesi zorunlu değildir. Şirket, yalnızca yabancı uyruklu üyelerden oluşan bir yönetim kuruluyla kurulabilir ve yönetilebilir.
- Tüzel kişi üye: Tüzel kişilerin de yönetim kuruluna üye olarak seçilmesi mümkündür. Bu durumda tüzel kişi yönetim kurulu üyesi adına toplantılara katılacak ve oy kullanacak gerçek bir kişinin belirlenmesi, tescil ve ilan edilmesi ile şirket internet sitesinde kamuya açıklanması zorunludur. Tüzel kişi üye adına tescil ve ilan edilmiş bu gerçek kişiler YK toplantısında oy kullanabilir.
- Temsil yetkisi: Birden fazla üyenin bulunduğu yönetim kurullarında, esas sözleşmede aksi öngörülmedikçe temsil yetkisi çift imzayla kullanılır. Yönetim kurulu, iç yönergeyle yönetimi kısmen ya da tamamen bir ya da birden fazla üyeye ya da üçüncü kişilere devredebilir.
- Özen ve bağlılık yükümü: Yönetim kurulu üyeleri ve yönetimde yer alan üçüncü kişiler dürüstlük kuralına göre hareket etmek ve şirket menfaatlerini korumakla yükümlüdür.
Yönetim kurulunun yönetim yetkisini devretmesi kural olarak kişisel sorumluluğu tamamen ortadan kaldırmaz. TTK’da belirtilen yönetim kurulunun devredilemez görevleri— üst düzey yönetim, yönetim teşkilatının belirlenmesi, muhasebe düzeninin, finans denetiminin ve finansal planlamasının oluşturulması, yönetimle görevli kişilerin üst gözetiminin yürütülmesi, defter tutulması, yıllık faaliyet raporu düzenlenmesi, genel kurul toplantılarının hazırlanması ve genel kurul kararlarının yürütülmesi, borca batıklık durumunun varlığında mahkemeye bildirimde bulunulması- her halükarda yönetim kurulunun sorumluluğunda bulunmaktadır.
D- Adım Adım Kuruluş Süreci
Yabancı uyruklu pay sahipleri ve yönetim kurulu üyelerinin Türkiye’de potansiyel vergi numarası edinmeleri zorunludur. Anonim şirket kuruluşu MERSİS (Merkezi Sicil Kayıt Sistemi) üzerinden başlatılır; tüm belgeler tamamlandıktan sonra ilgili Ticaret Sicili Müdürlüğü nezdinde tescil işlemi gerçekleştirilir. Temel aşamalar aşağıdaki şekildedir:
1. Esas sözleşmenin hazırlanması
TTK m. 339’da öngörülen zorunlu unsurları kapsayan sözleşme, tüm kurucuların imzasını taşımalıdır. Sözleşme hükümleri TTK’nın açıkça izin verdiği durumlar dışında kanundan sapamaz.
2. MERSİS’e kayıt
Kurucular ya da yetkilendirdikleri avukat, şirketin tüm kurucu bilgilerini Merkezi Sicil Kayıt Sistemi’ne işler ve şirket kuruluşu için gerekli başvuruyu yapar.
3. Esas sözleşmenin imzalanması
Esas sözleşme, kurucuların tamamı tarafından Ticaret Sicili Müdürü huzurunda imzalanabilir. Alternatif olarak esas sözleşme vekâleten imzalanacaksa, vekaletnamenin aslı ya da noter onaylı suretinin ibraz edilmesi durumunda vekilin Ticaret Sicil Müdürlüğünde bulunması yeterli olacaktır, kurucuların ayrıca esas sözleşmeyi ticaret sicil müdürlüğünde imzalamaları zorunlu değildir.
4. Sermayenin bloke hesaba yatırılması
Nakit olarak taahhüt edilen sermayenin en az %25’i, kurulacak şirket adına bankada özel olarak açılan bloke hesaba tescilden önce yatırılmalıdır.
5. Rekabet Kurumu payının yatırılması
Tescil öncesinde taahhüt edilen sermayenin binde dördü (%0,04) Rekabet Kurumu hesabına aktarılır ve buna ilişkin dekont başvuru dosyasına eklenir.
6. Ticaret Sicili’ne başvuru
Hazırlanan tüm belgeler Ticaret Sicili Müdürlüğü’ne sunulur. Müdürlük, belgelerin eksiksizliğini ve hukuka uygunluğunu denetledikten sonra tescil kararını verir.
7. Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilan
Şirket, tescil edilerek TTSG’de ilan edilir ve üçüncü kişilere karşı hukuki kişilik kazanır.
Anonim şirket kurucularının yabancı uyruklu olmaları ve kuruluş işlemleri için Türkiye’de bizzat bulunmayı tercih etmemeleri halinde yabancı uyruklu kurucuların bulundukları ülkede düzenleyecekleri vekaletnamelerin apostil şerhi ile onaylı olması ve Türkiye’de Türkçe tercümesi yapılarak tercümenin noter onaylı olarak Ticaret Sicil Müdürlüğü’ne sunulması gerekmektedir.
Küçüktuncay Avukatlık Bürosu, yerli ve uluslararası müvekkillere anonim şirket kuruluşu, kurumsal yönetim yapısının oluşturulması ve Türk hukuku kapsamındaki süregelen uyum yükümlülükleri konularında danışmanlık hizmeti sunmaktadır. Konu hakkındaki sorularınız için info@kucuktuncaylaw.com mail adresi üzerinden iletişime geçebilirsiniz.